blinde vlekken

Zie deze boeiende lezing van neurowetenschapper Bruce Hood. Met behulp van interessante experimenten en fascinerende illusies laat hij zien wat er echt in ons hoofd omgaat.

Laten we eerlijk zijn. In zekere zin verkopen therapeuten en coaches lucht. Ik ook. Woorden, verhalen, hoop, betekenis, vertrouwen, visies en suggesties. Allemaal onzichtbare zaken die jij maar van ons moet aannemen. Coaching en therapie zijn hierom een lucratief beroep voor kwakzalvers, praatjesmakers en goedbedoelende fantasten.

Kun je rijk worden door een seminar te bezoeken als deze. Of deze? Deze. Misschien deze. En hier. Nee, daar. Ach, zoek zelf maar.

Je kunt jezelf het entreegeld voor zo'n duurbetaalde seminar besparen. Ik kan je namelijk hier en nu haarfijn uitleggen waar die bijzondere methodes om miljonair te worden uiteindelijk op uitdraaien: vertel anderen dat ze rijk, succesvol en gelukkig kunnen worden en vraag daar dan geld voor. Doe workshops, maak een gladde website, praat luid en duidelijk, doe een pak aan, schrijf een boek en probeer op tv te komen. Gebruik ondertussen veelzeggende woorden en oneliners als: kwantummechanica; Law of Attraction; niet geschoten altijd mis; de maatstaf voor verandering ben jijzelf; authenticiteit verkoopt; als ik het kan, kan jij het; haal je wel voldoende uit het leven?: ik was ooit een loser, totdat ik << voeg naam favoriete methode in>> ontdekte."

Hoe meer je op deze manier verdient en/of hoe vaker je op tv of in de krant komt, des te meer wordt je gezien als het levende bewijs dat jouw methode werkt, hoe rijker je wordt... enzovoorts.

Rijk worden? Je kan het! Als je maar bedenkt: mensen die veel seminars volgen worden zelden rijk. Je moet ze geven.

Yanagi Ryuken is een Japanse aikido-grootmeester die bekend staat om zijn 'no-touch knockout'. Naar eigen zeggen bouwt hij door een speciale meditatietechniek in een paar seconden tijd zoveel 'chi'-kracht op dat hij zijn tegenstanders kan vloeren zonder ze met één vinger aan te raken. Hier zie je hem aan het werk in zijn eigen dojo.

We denken vaak goede redenen te hebben om 'iets' te vinden terwijl we in werkelijkheid vaak 'iets vinden' en daar de redenen bij verzinnen. Uit deze blinde oppervlek ontstaan talloze andere blinde vlekken.

Hersenstruc 3, die ons belet om negatieve gewoonten aan te pakken: de hersenen associëren soms ‘het slechte’ onbewust met iets fijns. Aan negatieve gewoonten en psychische klachten kleven vaak onzichtbare voordeeltjes. Het hebben van klachten of slechte gewoonten heeft, naast de voor de hand liggende geneugten (zoals niet werken), vaak ook andere minder opzichtige fijne kanten. Soms krijgen we daardoor extra aandacht of privileges en worden we van vervelende taken en verplichtingen ontheven.

Hersenstruc 2, die ons belet om negatieve gewoonten aan te pakken: cognitieve dissonantiereductie. Zelfs als we maar al te goed weten dat ons gedrag ons op de lange termijn beschadigt (zoals roken), zullen we om die spanning te verlagen toch zo lang mogelijk proberen vol te houden dat de 'schade' wel mee zal vallen: 'Mijn stokoude opa heeft zijn hele leven gerookt en jenever gedronken.' Of we menen dat de voordelen uiteindelijk zwaarder wegen dan de nadelen: 'Wat is het leven waard als je niet geniet?'.

Er zijn een aantal hersentrucs die ons beletten om negatieve gewoonten succesvol aan te pakken. Eentje daarvan heeft te maken met het beschermen van ons zelfbeeld. Die proberen we koste wat kost in tact te houden. Bewust en onbewust. Liever voelen we ons niet verantwoordelijk voor onze missers. We zeggen: ‘Ik kon helaas het klusje niet doen, ik moest onverwachts mijn schoonmoeder van Schiphol halen.’ In plaats van: ‘Sorry, ik was lui en heb het gewoon niet gedaan.’ Mensen neigen er over het algemeen toe om succes aan zichzelf toe te schrijven en mislukkingen aan de buitenwereld.

'Ik wil niet bij een club horen, die mij als lid zou accepteren.' Dat is de uitspraak van de man die bekend werd als Charlie Chaplin. Grappig hoor. Totdat je je realiseert dat deze vreemde paradox jouw leven waarschijnlijk meer domineert dan je lief is.

Hersenen hebben weerstand tegen verandering: ze automatiseren gedrag in de hersenstam, zodat we er verder niet over na hoeven te denken. Dat vergroot de overlevingskans. De diepere, dierlijke hersengebieden, die we delen met reptielen en andere zoogdieren, zijn veel bepalender voor ons gedrag dan de jongere, meer aan de oppervlakte gelegen gebieden (frontaalschors). Ons gezonde verstand heeft het niet voor het zeggen.