Alleen de echte positivo’s zien de negatieve kanten van positief denken niet meer

Ik heb al vaker ietwat negatief over positief denken geschreven. Hier en hier. Als je er oppervlakkig over nadenkt, lijkt de positieve denk-beweging, aangestuurd door boeken als The Secret, vooral ... eh, positief. Wat kan er mis zijn met positief denken? Iedereen, maar dan ook iedereen, heeft baat bij een positieve kijk op de zaak: eentje die mogelijkheden en kansen niet over het hoofd ziet en hoop geeft op een (nog) beter leven. Wie zou het daarmee niet eens zijn?

Positiviteit zonder een beetje realiteitszin echter maakt ongelukkig, manisch en - durf ik het echt te zeggen? - onnozel! Ik ken inmiddels genoeg mensen die denken dat alle tegenspoed die je in het leven tegenkomt een diepere negatieve levenshouding van jezelf vertegenwoordigt. Sommigen gaan hier heel ver in: zelfs kanker, oplichting, botbreuken, kapotte auto's en natuurrampen zijn enkele van de tragedies die je volgens hen stiekem op jezelf hebt afgeroepen. Op z'n minst probeert het universum jou persoonlijk een lesje te leren, want het universum is liefdevol, maar ook rechtvaardig. Je krijgt precies wat je verdient (lees; denkt). Geloof je het niet?

Jawel, de positivo's (die er hun dure biologische zuurdedembrood mee verdienen en dat dan weer als het onomstotelijke bewijs van de waarheid van hun boodschap verkopen) zijn goede hersenwassers en geven de posiviteitsbeweging een bijna goddelijk tintje. Ze noemen het de Law of attraction. Om jou te overtuigen halen ze er ingewikkelde wetenschap (Vaak Einstein en kwamtummechanica uit de context), prettig klinkende woorden (trilling, universum, energie, liefde) en onnavolgbare anekdotes en succesverhalen bij. Moeilijk om daar ongevoelig voor te zijn. Ziehier de introductie van het gruwelijk positieve boek 'Vraag en het word je gegeven' van Esther Hicks.

"Dit is het universum van trilling. Einstein zei ooit: "Niets gebeurt totdat iets beweegt". Alles trilt met een specifieke frequentie. Kwantumdeeltjes vibreren zó snel dat het spot met de wereld van begin en einde. De hoogste/snelste energie wordt Bron-energie genoemd. Wij en alles komen van deze vibratie om daarna te gaan naar de wereld van dingen, lichamen, gedachten en ego"s. Met het achterlaten van de Bron-energie, aanvaardden wij onze hele wereld van problemen, ziekten, tekorten en angsten.
Centraal in dit boek staat de gedachte dat het oneindige en overvloedige Universum vooral luistert naar de emotionele lading van onze geheime of uitgesproken wensen. Luisterend naar de vibratie van onze emotie kan het Universum niet anders dan het gevraagde schenken, mits wij die stroom niet hinderen. En hoe je die stroom kunt toelaten, wordt met tal van voorbeelden en oefeningen duidelijk gemaakt."

Werkt het echt zo? Als je maar genoeg in positieve transcendentale visualisaties gelooft en de obstakels wegdenkt?

Neen! Sorry dat ik het slechte nieuws moet brengen. Mooie woorden does not a reality make.

Dit is geen positief denken, dit is een allergie ontwikkelen tegen werkelijkheid. Misschien is het tijdelijk een prettige bubbel om in te leven, maar des te pijnlijker en eenzamer wordt het als de bubbel barst. Iets wat zonder uitzondering gaat gebeuren. Je kunt beter een beetje voorbereid zijn: het leven is een 'strijd' die we niet gaan winnen. Vergankelijkheid, dood, ziekte, tegenslag en onrecht zijn in meer of mindere mate onafwendbaar. Ik heb meer met Boeddha dan Rhonda Byrne. Leren genieten van de kleine dagelijkse dingen in het leven is een veel krachtiger medicijn dan 'positief denken tegen beter weten in'.

Hieronder de symptomen van teveel, te hard positief denken:

- Schuldgevoelens en depressies nemen toe omdat de nare dingen in jouw leven nog steeds gebeuren. Het is niet alleen klote dat het jou overkomt, je hebt het nu ook nog eens helemaal aan jezelf te denken, eh .. danken. Onderzoek laat zien dat veel mensen ongelukkiger worden naarmate ze fanatieker 'positief' denken.

- Vrienden kunnen je gaan mijden omdat ze weerstand ontwikkelen tegen jouw altijd vrolijke, positieve kijk op de zaak. Soms willen mensen zich gewoon even ouderwets rot voelen. Als je maar lang genoeg minder gelukkige en gezegende vrienden lastig valt met goedbedoelde, maar nietszeggende wijsheden als 'je zal het vast nodig hebben om van te leren;' 'het universum doet dit alleen maar om jou te helpen' en echt gehoord: ' Peter moest overlijden, het was gewoon z'n tijd.'

- Een obsessieve focus op de upside kan het verwerken van nare verliezen en schokkende gebeurtenissen juist vertragen. Pijn en verdriet werken net als jodium op een open wond ontsmettend en genezend. Echte momenten van ongedwongen geluk en plezier dienen zich gelukkig meestal vanzelf weer aan (als je niet te hard bezig bent die te visualiseren).

-Je kunt jezelf in de nesten werken als je doemscenario's negeert. Sommige negatieve gedachten en gevoelens helpen jou actie te ondernemen. Je hebt ze af en toe nodig. De echte positivo's lopen, verblind door hun positief gekleurde roes, soms regelrecht het hol van de leeuw in. Of zoals Chantal Caes zegt: "Ze overschatten hun kennis en kunde, middelen, prestaties en de te verwachten winsten. De mogelijke gevolgen onderschatten ze dan weer. We zien zelfs de gevolgen van te weinig negatief denken in de politiek: de EU moet manische landen redden die dachten dat de deurwaarder nooit bij hen op de stoep zou staan."

-Door negatieve gedachten als onnodig, ongewenst of gevaarlijk te zien leer je er niet van, en houd je ze eerder in stand. Jaloezie, onzekerheid, twijfels en angsten hebben je allemaal een verhaal te vertellen, maar door ze te veroordelen als de 'veroorzakers' van jouw huidige miserabele werkelijkheid waar je vanaf moet, word je gestimuleerd de echte les ervan te ontkennen.

-Negatieve gedachten koppelen aan negatieve gebeurtenissen, en positieve gedachten aan dito gebuertenissen is - hoe zeg ik dit mild? -een beetje psychotisch. Denken dat je vader is verongelukt omdat jij toevallig de week daarvoor hatelijke gedachten over hem hebt gehad is een trieste zaak (echt gebeurd). Andersom, denken dat jij een leuke partner hebt ontmoet omdat je die bij het universum hebt besteld is wel... een ontkenning van meer plausibele oorzaken. Bijvoorbeeld: dat jij best een leuk mens bent.

-Geloof in niet-falsifieerbare zaken houd je onwetend en maakt dat je niet daadwerkelijk stappen zet naar een beter leven. Geloven dat positief denken een antwoord op alles is, is een geloof dat niet te ontkennen valt. Ook als het niet lukt. Want, zo zeggen de beroepspositivo's, dan ligt dat aan jezelf: je denkt dat je positief bent, maar diep van binnen is dat gewoon niet zo. Je miserabele werkelijkheid is daarvan het bewijs. Elk succesje kun je wijten aan je positieve gedachten, elke tegenslag aan een gebrek ervan. Bam, het is een theorie die niet stuk van. Dat is een cirkelredenering die we kennen van gelovers in de bijbel. God bestaat omdat het in de bijbel staat. Waarom zou de bijbel waar zijn? Het is het woord van God. En als je eenmaal gevangen zit in een dergelijke vicieuze cirkel dan denk je misschien dat je nog meer positief moet denken of bidden om een betere wereld te maken.

Uiteraard claimen de positiviteitsgoeroes dat bovenstaande bedenkingen gebaseerd zijn op een verkeerd begrip van waarlijk positief denken. Als je echt positief bent zie je namelijk ook de negatieve kanten van je positieve gedachten niet meer.

Succes, zelfvertrouwen en positieve verandering is in de praktijk meestal een kwestie van ervoor werken, kansen creëren, flexibel zijn, van fouten leren en doorzetten. Het heeft meer te maken met anders doen, dan anders denken. Beetje ontnuchterend, maar wel de meest betrouwbare route naar een nieuwe werkelijkheid.

P.s. Voor het geval het nog niet duidelijk was: dit artikel is geen ontkenning van de kracht van de self-fullfilling prophecy en kwantummechanica. Wel van hun directe connectie. Maar waarom zou je mij geloven?
Hieronder een gesprek met de Hogepriester van de Kwamtumpositiviteit Deepak Chopra in gesprek met een theoretisch fysicus (je weet wel, zo iemand die het onderwerp echt bestudeert en onderzoekt):