Liefde in tijden van Facebook: het keuzeprobleem

Liefde, daar kun je voor kiezen. Als je niet teveel keuzes hebt, althans.

In Manhattan is meer dan de helft van de mensen alleenstaand. Alleen een Hawaïaans eilandje dat ooit dienst deed als leprakolonie overtroeft dit hippe New Yorkse stadsdeel. In Amsterdam is momenteel zo’n twee van de vijf mensen tussen de vijfentwintig en veertig alleenstaand. Veelal leuke, creatieve, aantrekkelijke singles die in een stad wonen waarvan een groot deel ook leuk, creatief, aantrekkelijk en single is. De meesten daarvan willen een fijne relatie. Hier klopt iets niet.

Natuurlijk, er is sprake van zelfselectie: steden trekken studenten, ambitieuze singles en vrije vogels aan die op het moment dat zij een partner hebben en een gezin willen stichten weer wegtrekken. Dat verklaart een deel van de singles. Maar er is meer aan de hand.

Een bekend jampotjes-experiment uit 2000 werpt licht op de zaak. In een vergelijkend warenonderzoekje van psycholoog Barry Schwartz werden voor een delicatessenwinkel op de ene dag vierentwintig potjes met verschillende soorten jam uitgestald, op de andere dag zes. De vierentwintig potjes trokken veel meer aandacht, maar of er nu veel of weinig potjes stonden, geïnteresseerden proefden er toch maar een of twee. Als het op kopen aankwam, werd er bij de uitstalling van zes potjes veel meer jam verkocht dan bij de grote uitstalling. Dit soort meerkeuze-experimenten is met talloze andere producten en activiteiten herhaald. Met steeds dezelfde resultaten.

Psychologen en opvoeders weten allang: als je een mensenbrein veel concurrerende opties geeft, verlamt het. Het kan niet de gevolgen van alle keuzes overzien en vindt daardoor geen van de keuzes bevredigend. Het brein probeert spijt te voorkomen en blijft eindeloos in cirkeltjes ronddraaien. Meer dan vijf, zes opties maakt niet gelukkiger.

Toch denken we hardnekkig dat geluk synoniem is met meer keuzevrijheid. Wij vinden dat het allerhoogste goed. Elke dag opnieuw worden we geconfronteerd met talloze beslissingen die ons geluk moeten vergroten. Te beginnen met de kleur van het koffiekuipje, eindigend met onze favoriete tv-serie. Ook in ons liefdesleven mogen we - sinds hippies, anticonceptiemiddelen en geëmancipeerde vrouwen de weg vrijmaakten - improviseren hoe we liefhebben, met wie, hoe lang en hoe vaak.

Waar twee generaties geleden de liefde nog in een vissenkom werd gemaakt – je had slechts de keuze uit drie of vier huwbare partners in je dorp - hebben we tegenwoordig de oceaan die internet heet tot onze beschikking. Zelfs wanneer je als kluizenaar leeft of ziek thuiszit met diepdonkere wallen en een druipneus kun je aandacht voor jezelf opeisen met een knap profielfotootje en pakkend tekstje. Op elk tijdstip van de dag. Je kunt alleen in Nederland al kiezen uit driehonderd datingsites en talloze sociale netwerksites.

Dat heeft voordelen. Vooral als je in je dagelijks leven weinig potentiële partners tegenkomt. Mensen die snel tevreden zijn, varen wel bij de mogelijkheden van deze meerkeuzemaatschappij. Voor perfectionisten en twijfelaars – een groep die groeit naarmate de mogelijkheden toenemen – is het een hele uitdaging gelukkig in de liefde te zijn. Veel keuze hebben maakt ons perfectionistischer en oppervlakkiger – we willen de knapste, slimste of succesvolste die we kunnen krijgen in plaats van degene met wie we goed kunnen opschieten. En als jij er wel uit bent, dan wellicht de ander weer niet. Al die mogelijkheden doen ons collectief het hoofd op hol slaan.

Een wijs iemand – Voltaire - zei ooit: ‘With great power, comes great responsibility.’ Great power is niets anders dan ‘het hebben van heel veel mogelijkheden’. We hebben tegenwoordig objectief gezien meer mogelijkheden en rijkdom dan -pak ’m beet – Napoleon, de machtigste man in zijn tijd. Hoe je daar verantwoordelijk mee omgaat is minder duidelijk. Napoleon wist dat ook niet echt.

Het is in ieder geval noodzakelijk te erkennen dat juist hardnekkig zoeken naar de beste optie ons ongelukkig houdt; dat is de paradox van keuze. Al die eindeloze mogelijkheden die we voor onszelf gecreëerd hebben, helpen niet om liefde, saamhorigheid en vreugde te laten ontstaan. Om liefde een kans te geven moeten we - in ieder geval af en toe - stoppen alle opties eindeloos te blijven overwegen. Geluk is niet kúnnen kiezen, geluk ís kiezen.

Meer lezen? Ons boek Liefde in tijden van Facebook (Bert Bakker) ligt volgende week in de winkel.

Reacties

Marcelino, wat leuk om te lezen dat je nu een eigen boek (samen met co-auteur) hebt geschreven. Ik vind je zo aardig, goed/kundig, leuk & prettig leesbaar schrijven op deze site. Wie weet wordt jullie boek wel een bestseller! Ik gun het je/jullie!

:-) voor je antwoord, Marcelino. By the way: 'k Heb het boek besteld bij plaatselijke (kantoor)boekhandel. Want ja, daar hoop ik over 10jr. nog steeds mijn boeken, bonnen, potloden :-) en schriften te kunnen kopen. Het meisje achter de balie reageerde meteen met: 'O, leuke titel'. En op m'n vraag of het misschien een idee was...zei de eigenaresse dat ze dat wel wilde doen: een paar boeken in haar winkel leggen. Jullie boek krijgt ook een 'boekbandje' (ken je dat?), is soort mini recensie/ eigen mening van ± 10 woorden. 'k Zal zorgen dat het een mooi boekbandje wordt!

Fijn zeg, op die manier wordt het wel een bestseller :-). Het boekbandje mag mooi worden en de harde kritiek kun je wel persoonlijk toezenden! Dan neem ik dat mee voor een eventuele volgende druk. Hartelijk dank weer Corrine! Ben heel benieuwd wat je van het boek vindt.

Boekbandje is af :). Het zit sinds gisteren om jullie boek in plaatselijke boekhandel. Ik wens jullie verder alle succes! Als je het leuk vindt, Marcelino, wil ik je wel foto van tekst boekbandje sturen. Waar kan dat (+ complimenten! & harde kritiek ;-) ) naar toe? Hartelijke groet.

Ben heel benieuwd! Vooral naar de complimenten! Je kunt het sturen naar marcelino aap psychologisch punt nu

Groetjes en veel dank!

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.