breinillusiesskepsis

over brein, illusies en skepsis

Zelfmisleiding is wijdverspreid onder de mens. Ons brein komt met een aantal blinde vlekken die je maar beter kunt leren zien.

geluksuccesbalans

over geluk, succes en balans

Wat is dat vluchtige, ongrijpbare ding dat wij geluk noemen eigenlijk? Valt er een prijskaartje aan te hangen? Kun je er beter in worden?

liefderelatieseks

over liefde, relatie en seks

Wat mensen écht belangrijk vinden, is de verbinding met andere mensen. Goede communicatie is de sleutel.

persoonlijkheid

Over het grote vogelenbeest en andere monsters: hoe het individu groot kan zijn

zwerm vogelsWanneer het gaat om natuurspektakels is weinig zó indrukwekkend als de dans van een spreeuwenzwerm. Soms duizenden vogels die zich gedragen als één groot angstaanjagend beest. Het is een indrukwekkende evolutionaire strategie om vijanden te verjagen. Met een beetje fantasie zie je in luttele seconden trechters, tornado’s, zandlopers, schroeven, roggen en waaiers ontstaan. Het Nationaal Ballet is er niets bij.

Leven met beperkingen: I love it

Ons leven is beperkt. Als je dit ontkent heb je waarschijnlijk teveel Deepak Chopra gelezen of je weet niet wat je zegt. Een mooi voorbeeld om onze beperkingen te illustreren: 'Hoe is het om enig kind te zijn?' vroeg een geïnteresseerde tante aan haar twaalfjarige neefje. 'Ik weet niet,' luidde het antwoord, 'ik heb nooit broers of zussen gehad.'

We zijn wie we zijn, maar waarom eigenlijk?

Karakter, persoonlijkheid, de aard van het beestje, je natuur: zomaar een paar woorden die duiden op de onzichtbare essentie die iemand 'uniek' maakt. Je persoonlijkheid zou je kunnen beschrijven als een collectie manieren waarop je met de buitenwereld interacteert. We zijn allemaal uniek, maar dat neemt niet weg dat er een aantal droge wetten en invloeden bestaan die bepalen wie we zijn en wat we worden. Wetenschapsjournalist Chantal Caes noemt tien interessante feiten over jouw persoonlijkheid (en die van anderen).

Perfectionisme: mag het ietsje minder?

Dit is een dossier van een maand geleden, maar daarom niet minder interessant. Psychology Today kwam met een serie artikelen over het fenomeen perfectionisme. De hoge standaard die sommige mensen voor zichzelf hebben verzonnen en die ze koste wat kost proberen te handhaven.

Perfectionisme is mogelijk de nummer één eigenschap die mensen uitput en burned-out maakt. Zelfs - of juist - als ze er succes mee boeken. Psychologe Miriam Adderholdt bestudeerde het fenomeen en schreef het boek Perfectionism: What's Bad About Being Too Good?

Weet jij wat je 21 jaar geleden op woensdagochtend deed?

Psychologisch woordenboek: superieur autobiografisch geheugen
Het is moeilijk te geloven, maar psychologen zijn blijkbaar gestuit op een nieuw (niet officieel vastgesteld) fenomeen: een superieur autobiografisch geheugen bij normale mensen. Van de zogenaamde idiots savants was bekend dat hun handicap (autisme) met buitengewone geheugencapaciteiten komt, maar bij verder normale mensen was dit fenomeen nog niet vastgesteld.

De mensen in onderstaande documentaire van CBS 60 Minutes kunnen zich vanaf een bepaalde leeftijd elke dag van hun leven herinneren. Noem een willekeurige datum en zij gaan er mentaal direct naar terug. Ze weten wat ze hebben gegeten, wat voor weer het was en welke kleren ze aan hadden. Deze mensen lijken toegang te hebben tot een onbeperkt episodisch geheugen. Een van de eerste mensen bij wie het ontdekt is, violiste Louise Owen, verklaart: "Ik heb soms het gevoel dat iedereen om me heen amnesie heeft." Professor James mcGaugh, die Louise en een aantal gelijken heeft bestudeerd, staat voor een raadsel : "Hoe wij ons alleen gisteren kunnen herinneren, kunnen zij zich elke dag herinneren. En als je ze vraagt wat er precies in hun hersenpan omgaat dan krijg je het onbevredigende antwoord: ik zie het gewoon."

Hoe is het als je geen angst voelt?

Een goed alarmsysteem gaat af als er een indringer in de buurt is. Een hypergevoelig alarmsysteem gaat ook af als er geen gevaar dreigt, bijvoorbeeld wanneer de krantenjongen een pakketje door de brievenbus wurmt. Dat is lastig, maar nog steeds beter dan helemaal geen alarmsysteem. Angst werkt in het lichaam zoals een alarmsysteem in een huis. Het is voor een belangrijk deel gelokaliseerd in het hersengedeelte wat we de amygdala noemen. Die hebben we dan ook nodig. Zonder angst wordt overleven lastig.

Psychologisch woordenboek: drama-queen

Je hebt vast wel eens iemand uitgemaakt voor drama-queen, maar wie kwalificeert nou echt voor deze titel?

Vrouwen met een theatrale persoonlijkheid worden in de volksmond drama-queens genoemd – bij mannen zie je deze persoonlijkheidstrek minder vaak. Het middelpunt van de belangstelling zijn, is voor de drama-queen een intensieve dagtaak. Als dat niet lukt, voelt ze zich ongemakkelijk en incompleet. Ze heeft gefaald. Gelukkig gaat aandacht trekken haar meestal goed af. Met haar uitdagende, extraverte uiterlijk en gedrag weet ze alle blikken haar kant op te krijgen, maar de theatrale persoon wil echte bevestiging. Daartoe brengt etaleert ze gevoelens alsof die diep gaan en intens veel betekenen. Ze speelt graag de hoofdrol in heftige verhalen en stort zich gewillig in allerlei avonturen die de gemiddelde persoon liever uit de weg gaat. Dan gaat het over onoverkomelijke problemen, intense ellende en gevaarlijke flirts – met foute mannen, maar misschien ook met drugs en illegaliteit. Zonder aandacht heeft het leven geen zin.

Psychologisch woordenboek: moraalridder

Het verschil tussen goed en kwaad, recht en onrecht: de moraalridder weet hoe het zit en steekt het niet onder stoelen of banken. Hij is allergisch voor egoïsme en hedonisme en houdt zijn blik onafgebroken op het groter belang. Hoe weet een moraalridder wat goed en rechtvaardig is? Zijn zorgvuldig opgebouwde ideaalbeeld heeft vaak - maar niet altijd - een enigszins dogmatische of religieuze inslag. Of het nou gaat over het stelen van snoep, seks op tv, grootschalige bouwfraude, de juiste normen voor mens, dier en milieu; scherp als een havik ziet de moraalstrijder het schrille contrast tussen zijn ideale wereld en de werkelijkheid van alledag. Omdat een groot aantal spelbrekers om een ander favoriet wereldbeeld vechten, heeft de moraalridder nogal eens strijd met zijn omgeving. Een beetje ridder is gelukkig niet bang voor ruzie. Het vervult zijn leven.

Een van mijn favoriete moraalridders is ex-goochelaar James Randi.

Psychologisch woordenboek: narcist

Narcissus is een meelijwekkende figuur uit de Griekse mythologie die zijn spiegelbeeld verkoos boven de relatie met de meest aantrekkelijke partner van vlees en bloed. Het liep niet goed met hem af. Volgende de psychologie ben je narcist als je geobsedeerd bent met jezelf, weinig inlevingsvermogen hebt en daardoor anderen manipuleert opdat jijzelf in het stralend middelpunt kan staan.

Psychologisch woordenboek: controlfreak

Veel vrienden zal de echte controlfreak naar waarschijnlijkheid niet hebben. Dat is van ondergeschikt belang. "Vertrouwen is leuk, controle is noodzaak," vindt hij. De psychologie ziet de controlfreak als iemand die anderen dicteert hoe dingen moeten gebeuren. "Kopjes horen hier, altijd beginnen met de post, mobieltje uit rond etenstijd." Soms behoeft deze mini-dictator controle over een bepaald gebied, zoals de werkvloer, vaak beslaat het het hele leven. Het is geen kwaadwil.