De Psychologie van Veranderen

Waarom is het zo verbazingwekkend lastig destructieve gewoonten te veranderen? Zelfs als je je heus beseft dat drinken meer kapot maakt dan je lief is, dat de schurende ademhaling rechtstreeks met de sigaret te maken heeft en het vermijden van spoken of eeuwige piekeren je echt niet verder helpt. Veel mensen weten heus wat er mis is en toch is dat inzicht zelden genoeg om te veranderen. Hoe dat kan?

Ons brein is 'gebouwd' om verandering te weerstaan.

Onze hersenen zijn geëvolueerd om gedrag te automatiseren in de hersenstam zodat we er verder niet over na hoeven te denken. Dat vergroot de overlevingskans. De diepere, dierlijke hersengebieden die we delen met reptielen en zoogdieren, zijn veel bepalender voor ons gedrag dan de jongere, meer aan de oppervlakte gelegen hersengebieden (frontaalschors). Het idee dat ons gezonde verstand het voor het zeggen heeft is een misverstand. Pas als de 'dierlijke hersengebieden' noodzaak voelen om te veranderen - bijvoorbeeld door een levensbedreigende situatie of sterk lijden - zijn we geneigd daadwerkelijk te veranderen. Omdat dat gelukkig maar weinig gebeurt, moeten we onze hersenen een handje helpen als we destructieve gewoonten willen aanpakken.

Er zijn dan een aantal slimme trucs van de hersenen die we moeten doorzien. Onze hersenen zijn namelijk geneigd om (1.) lijdensdruk te verlagen zodat we geen noodzaak voelen om te veranderen en (2.) ons te laten geloven dat wij toch niks kunnen of hoeven te doen om te veranderen. Het eerste heeft te maken met cognitieve dissonantie en de tweede met de atrributiefout. En daarnaast (3.) hebben onze gewoonten en klachten soms een belonende functie in sociaal verband.

1. Zelfs als we maar al te goed weten dat ons gedrag ons op de lange termijn beschadigt (zoals roken), dan zullen we om die spanning te verlagen toch zo lang mogelijk proberen vol te houden dat de 'schade' wel mee zal vallen ('Mijn stokoude opa rookte ook') of menen dat de voordelen uiteindelijk zwaarder wegen dan de nadelen ('Wat is het leven waard als je niet geniet?'). Ook kul-argumenten gaan tellen ('Rokers zijn leukere mensen'). Als we op een gegeven wel besluiten te veranderen dan worden we nog steeds tegengehouden doordat we de doelen vaag houden, uitstellen ('Na mijn 30ste stop ik echt') of naar beneden stellen ('Ik rook alleen nog als ik me klote voel').

2. De tweede truc heeft te maken met het beschermen van ons zelfbeeld. Mensen neigen er over het algemeen toe om succes aan zichzelf toe te schrijven en mislukkingen aan de buitenwereld. Ons zelfbeeld komt op die manier niet in gevaar, en dat beschermt ons tegen depressie en negatieve, pijnlijke gedachten. Deze truc zorgt er echter voor dat wij 'ontspannen' omdat we toch niks aan de 'mislukkingen' kunnen doen. Het ligt aan je partner, de economische crisis, het feit dat je met ADHD bent gediagnosticeerd of je vader ook altijd vreemdging. Het is niet echt jouw verantwoordelijkheid, denk je.

3. Het hebben van klachten of slechte gewoonten heeft, naast de voor de hand liggende voordelen, vaak ook andere minder opzichtige fijne kanten. Soms krijgen we daardoor extra aandacht of privileges en worden we van vervelende taken en verplichtingen ontheven. 'Ah, wat sneu dat je zo belabberd voelt, ik kook vanavond wel.'Dat noemen we ziektewinst. Dat kan maken dat we stiekem niet zo gemotiveerd zijn om de klachten echt aan te pakken. Vaak is ook de identificatie met een groep - en het daarbij willen horen - een reden waarom we dingen doen die we van nature niet eens zouden willen doen. Veel rokers zijn zo begonnen. Dit 'groepslidmaatschap' maakt verandering ook lastiger.

Om te veranderen moet de kracht van deze trucs en excuses tijdelijk worden geannuleerd. En dat betekent het verwelkomen van een periode van leren, ploeteren, twijfelen, terugvallen en doorzetten. Alleen positief denken of boeken over the Secret lezen zullen niks voor je doen. De snelste route naar gedragsverandering is: je gedrag veranderen. Een tijdlang, zodat de veranderingen in je hersenen verankerd raken.

Wil je je goede voornemens een kans geven? Onderstaand dossier bespreekt de ingrediënten voor een succesvol veranderingsplan. Inzicht, actie en doorzetten.

Inleiding: de lijnen tussen gedachten, gevoel en gedrag
1. Blinde vlekken doorzien en het opsporen van denkfouten

Reacties

Goedemiddag knappe kop Veranderen heeft wel tijd nodig ja.... Ik heb nu 9 weken niet gerookt en hoop dit de rest van mijn leven vol te houden.... Heerlijk gevoel, zonder stress wakker worden ---of ik nog genoeg sigaretjes heb om het komende uur door te komen --- Altijd een kettingrookster geweest en na 17 jaar wil ik er voorgoed vanaf zijn... van 20 sigaretten naar 0 Psychisch ook een verandering ; I was up , I fellt down... alleen nu na 9 weken gaat het opwaarts... Ik moet zo wennen dat ik mezelf momenteel een shock voor mijn omgeving vindt... Dus nog even geduld voor mezelf en omgeving.... En meteen bij de rokersgroep blijven staan, vanaf stopdag 1... Ook gezegd dat ik het nog heerlijk vind ruiken. Misschien wel extra confronterend, het werkt wel. De eerste stopdag had ik zoiets van: als ik dit overleef dan red ik het nog wel een poos zonder die peuken... Joepie, al negen weken niet gerookt En volgens mij nog geen kilo erbij Ik geloof dat veranderen kan , hier is het voorlopige bewijs !! Groetjes

Marcelino, naast het veranderingsplan: inzicht, actie en doorzetten, kun je ook veranderingen bij mensen teweegbrengen op deze wijze: Titel: The benefits of helping others (in Engels) Link: http://www.andrewgmarshall.com/2010/09/04/the-benefits-of-helping-others/ Deze manier van verandering is gebaseerd op de werkwijze van de eigenaardig Amerikaanse psychiater en psychotherapeut Milton H. Erickson (info: http://en.wikipedia.org/wiki/Milton_H._Erickson ). Erickson gebruikte vaak ongebruikelijke manieren om mensen te veranderen. Gus

Marcelino, ik wil graag een alternatief veranderingsplan aan jou voorstellen, namelijk (in volgorde): 1. Actie 2. Doorzetten 3. Inzicht (plus mogelijke vervolg opdrachten) Actie De cliënt volgt de aanwijzingen (opdrachten) van de therapeut uit. Voorbeeld: een mannelijke cliënt - die bang is voor vrouwen - krijgt van de therapeut de opdracht een vrouw te zoeken die hij denkt is erg verlegen en probeert haar verlegenheid op te heffen. De cliënt kan haar verlegenheid opheffen door zich kwetsbaar op te stellen tegenover deze verlegen vrouw. Doorzetten De cliënt blijft doorgaan met het uitvoeren van de opdracht. Voorbeeld: de cliënt gaat één keer per week naar deze verlegen vrouw toe en stelt zich bij haar kwetsbaar op. Het kwetsbaar opstellen moet geleidelijk plaatsvinden, want het te snel kwetsbaar opstellen kan bij de vrouw onaangename verassingen (zoals angsten) veroorzaken. Inzicht (plus mogelijke vervolg opdrachten) Als het bij de mannelijke cliënt lukt om de verlegenheid bij de vrouw op te heffen (de vrouw is in staat bij anderen zich kwetsbaar op te stellen) krijgt de cliënt leer- en werkopdrachten (het bestuderen van literatuur en het uitvoeren van verschillende activiteiten) van de therapeut. Voorbeeld: de mannelijke cliënt leest boeken (of delen van boeken - kopieën) die door de therapeut zijn aanbevolen, zoals: + over het ontstaan van angsten/verlegenheid; + over relaties (bijvoorbeeld boeken van de relatietherapeut/schrijver Andrew G. Marshall, info: http://www.andrewgmarshall.com/books/ ) + over “the Myth of Mars and Venus” (bijvoorbeeld boeken van de schrijvers Deborah Cameron en Cordelia Fine: - The Myth of Mars and Venus: Do Men and Women Really Speak Different Languages? by Deborah Cameron (2008), info: http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/non-fiction/article2587988.ece - Delusions of Gender: How Our Minds, Society, and Neurosexism Create Difference by Cordelia Fine (2010), info: http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?id=15543 ) De mannelijke cliënt voert verschillende activiteiten uit om zijn kansen te vergroten om een gezonde duurzame relatie met een vrouw te krijgen, zoals: + training in communicatievaardigheden; + naar de sportschool; + leren koken; + leren dansen; + leren om te gaan met kinderen

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.