Mannen niet van Mars, vrouwen niet van Venus

Hoe verschillend zijn wij, M & V, nou echt? En zijn deze verschillen aangeboren of aangeleerd? 'Vrouwen zijn van nature verzorgender en passen daarom goed in de keuken,' zegt de ouderwetse man. 'Nee,' zegt de strijdlustige feminist, 'niks natuur, de gedragsverschillen zijn eeuwenlang opgelegd door onze man-gedomineerde cultuur.' De huidige wetenschap staat er tussen in en stelt dat onze verschillen voortkomen uit de onophoudelijke wisselwerking tussen nature én nurture. We willen daarbij al eeuwenlang veel van hetzelfde, maar wel in een iets andere verpakking: het verschil zit ‘m in de details.

De evolutietheorie: het verhaal van Beauty & the Beast
Hoewel we allemaal door een ander geliefd, gekend en vertrouwd willen worden, betekent de liefde voor mannen en vrouwen, vanwege hormonale verschillen en culturele verwachtingspatronen, toch vaak iets anders. Evolutiepsychologen verklaren sekseverschillen in menselijke liefde door wat voortplantingtechnisch gezien het meest voordelig is. Voor degenen die in de Middeleeuwen zijn blijven hangen: de kille kern van de evolutietheorie stelt dat het belangrijkste doel van de alle levende wezens, ook wij mensen, is om de overleving van hun eigen soort te garanderen. Existentiële twijfels over de zin van het bestaan kun je hier wel thuislaten! Het doel is ingebakken: genen doorgeven, that's all.

Organismen zijn genetisch voorgeprogrammeerd om partners met 'gezonde' genen en overlevingsbevorderende eigenschappen aantrekkelijker te vinden. Hierdoor worden hun genen eerder doorgegeven en zullen niet-voordelige eigenschappen en ongezonde genen eerder uitsterven. Met deze survival of the fittest garandeert Moedertje Natuur dat haar kroost gezond en sterk blijft. Om te zorgen dat je een gezond nageslacht krijgt letten mensen bij het zoeken naar een partner bewust of onbewust op tekenen van lichamelijke en geestelijke gezondheid. Gezonde, symmetrische partners hebben een evolutionair voordeel.

Als je een vrouwtje bent kun je over het algemeen je pijlen maar beter richten op een stabiele, krachtige, betrouwbare man die zijn schaapjes op het droge heeft. Waarom? Zo'n man kan waarschijnlijk beter voor jou en je kroost zorgen. Ben je een mannetje? Dan heb je een ander belang. Om te zorgen dat jouw genen overleven is het handig je zaad bij vruchtbare (lees: jonge) vrouwen kwijt te kunnen, en als je er mee wegkomt, ook nog eens andere welwillende vrouwen te bevruchten. Dit is een wetenschappelijke verklaring voor de clichématige mooie jonge vrouw met de rijke en invloedrijke man en een misplaatst excuus voor mannen die vreemdgaan. Deze mensen hangen een karikaturale versie van de evolutietheorie aan.

Moeder Natuur houdt de parendans in balans
In de praktijk van alledag gaat het er natuurlijk een stuk genuanceerder en gevarieerder aan toe. Hoewel er evolutionair gezien bijvoorbeeld iets valt te zeggen voor het vreemdgaan van mannen, worden tekenen van monogaam gedrag beloond door bijna alle vrouwen. Die mannen hebben dus een voordeel. Hoewel gezonde mannen misschien iets vaker fantaseren over seks met een andere vrouw dan hun vrouwelijke partner, zullen ze in de praktijk geneigd zijn zich in te houden uit angst hun partner te verliezen. En voor haar is een slippertje makkelijker geregeld dan voor de gemiddelde man. Dat vooruitzicht is meestal behoorlijk bedreigend voor hem en houdt de parendans in balans. Omdat menselijke relaties bestaan bij de gratie van wederzijds vertrouwen zullen mensen hun toekomstige partner daarop grondig testen en selecteren.

Ben jij goed genoeg?
Veel mensen worden somber van dit 'survival of the fittest'-verhaal. Vooral als ze denken niet knap, mooi, sterk genoeg zijn om de competitie aan te kunnen. Herken je het? Misschien zie je dat te negatief. Allereerst: al jouw voorouders hebben zich tot nu toe succesvol voortgeplant, anders was jij hier niet geweest. Besef dat je deel uitmaakt van een onafgebroken schakel van tig-miljard succesvolle liefdesacties, al meer dan 13,8 miljard generaties lang. Dat was echt niet altijd makkelijk op deze vaak levensbedreigende planeet, en toch, daar ben jij. Als je niet wars bent van een beetje egocentrisme zou je zelfs kunnen zeggen dat alles in het universum heeft meegewerkt om jou voort te brengen. Je kunt dus rustig ademhalen, je bent helemaal in orde! Misschien niet perfect, maar in het grote schema van de natuur is niks of niemand dat. En ben je niet zo'n fraai schepsel als je zou willen? Bij mensen zijn, zo blijkt, minder zichtbare eigenschappen belangrijker dan 'symmetrische' genen. Niet een atletisch gebouwde adonis of pin-upachtige buikdanseres heeft het grootste evolutionair voordeel en de meeste kans op liefde, maar mensen die zich succesvol weten aan te passen aan hun omgeving. Behoeften en wensen zijn afhankelijk van de tijd, plek en situatie waarin we leven. En de menselijke seksualiteit is behoorlijk veelzijdig en plastisch. Cupido zorgt heus dat mensen elkaar vinden. Zelfs op de meest vreemde potjes valt een dekseltje te schroeven. Dat houdt het interessant. Juist de gebreken kunnen iemand vindingrijk en interessant maken. Doorzetters worden beloond. En, over beloningen gesproken... hoe zit het met de jackpot?

Rolverdeling in het Spel der Verleiding
Omdat seks voor een vrouw heel grote gevolgen kan hebben - negen maanden zwangerschap en een huilende dreutel zijn geen kattenpis - is ze veel voorzichtiger dan de man. Zij zal daardoor waarschijnlijk selectiever zijn in wie ze toelaat. Voor een vrouw zijn de woorden 'nee, dank je' belangrijker dan voor de gemiddelde man. Hitsige mannen liggen constant op de loer. Mannen zijn minder veeleisend ten aanzien van een seksuele encounter omdat ze minder te verliezen hebben. Waar de meeste vrouwen niet hoeven te bedelen om een potje seks moeten mannen veel meer uit de kast halen om aan hun trekken te komen.

Eenmaal tussen de lakens ontkomen we ook niet aan bekende clichés. Mannen willen vaker, worden sneller opgewonden en bereiken eerder een climax. Vaak zijn visuele stimuli al voldoende voor een erectie. Een groot verschil (en een bron van misverstanden en strijd) tussen mannen en vrouwen is dat de man rustiger wordt van seks en dat de vrouw zich meestal eerst rustig moet voelen om seksueel opgewonden te raken. Als er spanningen zijn zal de man vaak zin hebben in seks om de spanningen kwijt te raken, terwijl de meeste vrouwen minder zin hebben in seks als ze gespannen zijn. Dit is vaak een bron van conflict tussen beide seksen. Meestal zal de vrouw voordat ze zin in seks heeft eerst de problemen willen uitpraten. De meeste mannen zijn na seks meestal pas rustig genoeg en beter in staat de sores uit te praten.

M/V zoekt maatje
Na de verschillen besproken te hebben zou je bijna vergeten dat we dezelfde diersoort zijn (en van dezelfde planeet komen). Hoewel het essentieel is voor een harmonieuze band is om de verschillen te onderkennen, is het net zo handig om de overeenkomsten NIET te verwaarlozen.

De verschillen vallen op, maar de overeenkomsten zijn namelijk veel talrijker.

Als je bijvoorbeeld aan een willekeurige groep mannen en vrouwen vraagt wat ze in de ander zoeken dan staan vertrouwen en begrip op een grote nummer één, boven een mooi uiterlijk, veel geld, goede seks of een bijzondere status. Mensen zoeken herkenning en begrip in elkaar, een maatje bij wie ze zich thuis voelen. Een partner die ze kunnen vertrouwen en die er door dik en dun zal zijn. Natuurlijk, zonder die wederzijdse klik of lichamelijke aantrekking zal er niet veel gebeuren, maar in de praktijk blijkt dat meer te maken te hebben met het (juiste) moment van ontmoeting en het creëren van een leuke band dan van een kille evolutionaire onderhandeling.